Sứ mệnh tầm nhìn- yếu tố để khởi nghiệp thành công ( phần 1)

Cuối tuần trước tôi có ngồi café với anh bạn là chủ doanh nghiệp, doanh nghiệp của anh đang kinh doanh một dịch vụ công nghiệp mà ít ai làm được ở Việt Nam và đang rất thành công. Anh vừa đi công tác bên Đức về, có nhiều điều khiến anh ấn tượng về đất nước này. Từ việc họ vẫn duy trì được nền văn hóa truyền thống, đến việc tác phong làm việc trong các doanh nghiệp, tuy nhiên điều làm tôi ấn tượng nhất là có rất nhiều các doanh nghiệp tồn tại trên 100 năm. Tôi chợt nghĩ về Việt Nam, đã có bao nhiêu doanh nghiệp hay thương hiệu tồn tại 100 năm đến thời điểm này? Tôi đặt câu hỏi với anh bạn: “Anh đã biết cách làm thế nào để doanh nghiệp mình phát triển bền vững chưa?”. Anh bạn tôi cũng đồng ý một sự thật là phần lớn chúng ta đều chưa đủ năng lực, chúng ta cũng không có một công thức để chắc chắn thành công cho doanh nghiệp của mình.
Trong bài viết này tôi đề xuất tới một năng lực phải có, một công việc chắc chắn phải thực hiện, đó là một trong những yếu tố tiên quyết để doanh nghiệp phát triển bền vững đó là xây dựng và tuyên bố Sứ mệnh, Tầm nhìn. Xin phép được chia sẻ những vấn đề về Tư tưởng nhân cách lãnh đạo trong các bài viết khác, trong bài viết này, trước hết tôi sẽ đề cập đến yếu tối đầu tiên là Sứ mệnh.

Sứ mệnh là gì?
Khi thực hiện bài viết này tôi thấy một điều khá thú vị là có rất nhiều định nghĩa và góc nhìn về “Sứ mệnh” và “Tầm nhìn”, bên cạnh đó là khá nhiều ý kiến trái chiều liên quan đến “Sứ mệnh” hay “Tầm nhìn” có trước. Mỗi một quan điểm đều có cách phát biểu khác nhau và có những góc nhìn riêng, tuy nhiên khi nói đến sứ mệnh đều đề cập đến lý do tồn tại và trách nhiệm đối với cộng đồng, các bên liên quan tới tổ chức. Trước hết hãy giải nghĩa từ “Sứ mệnh”, sứ ở đây được hiểu là “thiên sứ” tức là mang điều tốt đẹp hay giúp đỡ ai đó, mệnh là mạng tức là lý do ra đời hay tồn tại để làm gì. “Sứ mệnh” theo nghĩa đó tạm hiểu là lý do ra đời hay tồn tại phát triển để thực hiện những việc quan trọng và thiêng liêng cho ai đó hay nói đơn giản hơn là sống vì ai đó. Đối với một tổ chức, sứ mệnh xác định lý do tổ chức ra đời và tồn tại bằng việc tổ chức bằng việc thực hiện những điều tốt đẹp, những nhiệm vụ cao cả gì và cho những ai. Một sứ mệnh đầy đủ phải dành cho tất các bên liên quan bao gồm: Khách hàng, nhân sự tại tổ chức, cho chính tổ chức, nhà đầu tư, đối tác và cho xã hội.
Không giống như tầm nhìn, giá trị cốt lõi, chiến lược là thứ có thể đạt được theo thời gian, sứ mệnh là nền tảng của tổ chức, thứ mà tổ chức không ngừng theo đuổi thậm chí chẳng bao giờ đạt được. Tuy nhiên khi một sứ mệnh được tuyên bố chúng ta cũng có thể biết được tuổi đời của tổ chức hay khi nào sứ mệnh được hoàn thành. Ví dụ điển hình chính là cái chết của K.D một thương hiệu đã từng rất thành công trong ngành công nghiệp chụp ảnh. K.D hướng sứ mệnh của mình tới việc chụp và lưu trữ qua những cuộn phim và giấy ảnh, họ đã không lường hết tới sự thay đổi chóng mặt về kỹ thuật số. Mặc dù là họ là nơi thiết kế ra chiếc máy ảnh ký thuật số đầu tiên, nhưng với sứ mệnh đã được định hướng họ đã nhanh chóng tụt hậu so với các đối thủ.

Ý nghĩa của sứ mệnh
Hãy xem xét những ý nghĩa của sứ mệnh, nếu bạn đang bạn đang khởi nghiệp hoặc chưa định hình sứ mệnh hãy bắt tay xây dựng ngay vì nó sẽ thực sự hỗ trợ tổ chức của bạn. Nếu bạn đã có doanh nghiệp và sứ mệnh, hãy dựa vào những ý nghĩa sau để đánh giá tính hiệu quả của nó.
• Quyết định sự tồn tại và phát triển của tổ chức: Sứ mệnh bản chất là lý tưởng cao đẹp của tổ chức vì vậy nó đặc biệt quan trọng đối với tổ chức. Rõ ràng với định nghĩa ở trên thì việc đầu tiên có thể nhìn nhận ra là sứ mệnh sẽ quyết định sự thành công, sự tồn tại và phát triển của tổ chức. Sứ mệnh sẽ giúp chúng ta hình dung được tổ chức sẽ lớn mạnh thế nào và đi đến đâu trong tương lai;
• Là nền tảng của tổ chức: Sứ mệnh là nền tảng của tổ chức, nó dẫn dắt và giúp xây dựng, thực hiện tầm nhìn, giá trị cốt, chiến lược, … phù hợp với khát vọng của tổ chức, giúp dẫn đường con tim và khối óc của từng thành viên để đưa ra những lựa chọn đúng đắn;
• Hiệu triệu thiên hạ: Đối với khởi nghiệp, có muôn vàn thách thức ở phía trước, những vấn đề này sẽ không được giải quyết từ gốc rễ nếu không xây dựng được sứ mệnh được công nhận. Do trong sứ mệnh nêu rõ những điều tốt đẹp và những lợi ích cho tất cả các bên liên quan, nên một sứ mệnh được công nhận không những là đường lối dẫn dắt tổ chức đi đúng hướng, mà còn giúp thu hút đầu tư, đối tác, nhân tài, giúp tổ chức đoàn kết và cùng đồng bộ tư tưởng, hành động để cam kết hướng đến mục tiêu chung, hay nói một cách ví von khác, sứ mệnh giúp chúng ta “hiệu triệu thiên hạ”.
• Thúc đẩy sự tiến bộ: Cho dù sứ mệnh là thứ không thay đổi nhưng nó lại thúc đẩy sự thay đổi tích cực cho tổ chức. Do sứ mệnh là những gì chúng ta luôn hướng tới nên nó sẽ thúc đẩy sự tiến bộ và luôn không ngừng hoành thiện của tổ chức.

Nhân cách lãnh đạo
Nói đến sứ mệnh của một tổ chức không thể bỏ qua nhân cách người lãnh đạo, những người đã tạo ra cuộc chơi, nhân cách lãnh đạo càng lớn, sứ mệnh càng lớn, vậy thế nào là nhân cách lãnh đạo? Tại sao phải có nhân cách lãnh đạo lớn? Trong xã hội hiện nay nhiều người hiểu nhân cách là đạo đức, thời gian gần đây khi nói tới lãnh đạo chúng ta hay nói tới “Tâm – Tài – Tầm”, tuy nhiên nhân cách lại là một phạm trù rộng hơn. Có thể nói nhân cách lãnh đạo chính là cái tôi của cá nhân, là những năng lực, những phẩm chất, là những hành động, cách đối nhân xử thế… của người lãnh đạo có được trong đời sống cộng đồng, nó bao hàm cả hai khái niệm đạo đức và Tâm – Tài – Tầm. Có thể đưa ra đây các cặp phạm trù về nhân cách lãnh đạo để có thể hiểu rõ hơn như sau: Bạn thành lập ra doanh nghiệp chỉ với mục tiêu lợi nhuận hoặc thành lập ra doanh nghiệp với mục tiêu đóng góp cho xã hội, bạn mong muốn quyền sở hữu cá nhân đối với doanh nghiệp hoặc mong muốn thực sự doanh nghiệp thuộc về tất cả mọi người, bạn muốn tự kinh doanh một mình để đi nhanh hơn hoặc bạn muốn hợp tác với kinh doanh để tuy đi xa hơn… đó là những cặp phạm trù đối lập và cũng là các nhân cách khác nhau.
Tuy nhiên để khởi nghiệp chắc chắn thành công thì cần phải có nhân cách lớn, bạn không thế thành công nếu đang không sống vì mọi người, không suy nghĩ và hành động tích cực, không có tinh thần hợp tác, không có ý chí và dám nghĩ lớn, không tạo được sự công bằng và cân bằng, không luôn tự hoàn thiện bản thân, không tìm cách giải quyết mà chỉ đổ lỗi, không dám đầu tranh cho lẽ phải, chỉ bảo vệ sự ích kỷ cá nhân và không bảo vệ lợi chung, … Đó cũng là lý do muốn có thành công cần có nhân cách lãnh đạo lớn, nhân cách lớn sẽ có sứ mệnh, tầm nhìn lớn và đó là tiền đề cho sự thành công. Nhân cách lớn không tự nhiên mà có, đó là sự rèn luyện và phấn đấu, để có nhân cách lớn cách tốt nhất là ý thức rèn luyện và sống thực sự như vậy hằng ngày.

Xây dựng và tuyên bố sứ mệnh
Rõ ràng chúng ta đã thấy tầm quan trong của sứ mệnh đối với tổ chức, nhưng làm thế nào để viết ra được một sứ mệnh được chấp nhận? Trong khi trao đổi với các chủ doanh nghiệp hay các cá nhân đang khởi nghiệp chúng tôi đặt ra hai câu hỏi và có nhiều trả lời khá thú vị. Câu hỏi thứ nhất: “Theo bạn ai sẽ là người xây dựng sứ mệnh?”. Đối với câu hỏi này, đáp án nhiều nhất mà chúng tôi thường nhận được là sứ mệnh có thể thuê viết hoặc giao cho các bộ phận trong công ty. Bên cạnh đó cũng có ý kiến những ý kiến cho rằng sứ mệnh là thứ dẫn dắt trái tim và khối óc của toàn bộ nhân viên thì sứ mệnh phải do tất cả những người lao động xây dựng. Các câu trả lời này đều đúng, nhưng một sự thực là nếu bạn đang khởi nghiệp hay là chủ doanh nghiệp, bạn đang muốn tạo ra và tổ chức cuộc chơi thì chính bạn là người phù hợp nhất để tạo ra sứ mệnh. Ngoài ra, do đó cuộc chơi của bạn nên chính bạn cũng là người rõ cuộc chơi nhất và có cái tổng thể nhất. Khi thực hiện xây dựng sứ mệnh bạn cũng có những trải nghiệm tuyệt với trong việc nâng cấp năng lực cũng như nhân cách lãnh đạo. Câu hỏi thứ hai: “Sứ mệnh của tổ chức dành cho những ai?”. Câu trả lời nhiều nhất cho câu hỏi này chính là sứ mệnh dành cho khách hàng và xã hội. Tuy nhiên nếu trong sứ mệnh không có đầy đủ các bên tham gia hay liên quan để tổ chức thì liệu có thúc đẩy được sự tiến bộ hay thu hút đầu tư, đối tác, nhân tài, đoàn kết và hướng đến mục tiêu chung? Chính vì vậy trong một sứ mệnh không thể không nói tới các bên liên quan, đó là: Khách hàng, nhân sự tại tổ chức, cho chính tổ chức, nhà đầu tư, đối tác và cho xã hội. Điều quan trong nhất đối với một sứ mệnh là sự công nhận của các bên liên quan và được tuyên bố rộng rãi. Chúng ta hãy đề cập tới những điều kiện nào để một sứ mệnh được công nhận:
• Xuất phát từ Tâm: Điều đầu tiên cần nhắc tới đó là sứ mệnh phải xuất phát từ cái Tâm thực sự, nếu không nó chỉ mang tính hình thức, không thể là lý tưởng cao đẹp để dẫn dắt được tổ chức. Để sứ mệnh xuất phát từ Tâm thì người lãnh đạo phải có nhân cách lớn, biết động long trắc ẩn biết sống và hy sinh cho người khác;
• Thể hiện quyết tâm, ý chí: Một sứ mệnh phải thể hiện được sự tâm huyết, khát khao, quyết tâm, ý chí và phải cháy trong huyết quản toàn thể lãnh đạo và nhân viên của tổ chức;
• Mang lại lợi ích: Như đã nói ở phần xây dựng, sứ mệnh đầu tiên phải xuất phát từ hiện trạng và mong muốn của các bên tham gia. Nó phải mang lại lợi ích cân bằng và công bằng cho tất cả các bên tham gia (Khách hàng – Nhân sự – Tổ chức – Nhà đầu tư/Đối tác – Xã hội), được ghi chép lại rõ ràng và được sự chấp nhận của các bên. Vì vậy một sứ mệnh không thể ngắn gọn và cần chi tiết, cụ thể đến từng lợi ích, từng đối đượng, đến từng hành động;
• Mang tính lâu dài: Sứ mệnh của tổ chức phải mang tính lâu dài, sức sống lên tới hàng trăm, hàng nghìn năm. Thậm chí trải qua rất nhiều thế hệ thì sứ mệnh vẫn được các bên tham gia duy trì và thực hiện;
• Đi vào lòng người: Một sứ mệnh dù xuất phát từ Tâm, khi tuyên bố phải dễ hiểu và đi vào lòng người, như vậy sẽ khuyến khích và hướng mọi người theo mục tiêu của tổ chức. Vì vậy sứ mệnh phải thể hiện bằng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu với tất cả các bên liên quan.

Chúng ta sẽ bàn tới cách xây dựng một sứ mệnh, trước hết sứ mệnh xác định lý do tổ chức ra đời và tồn tại bằng việc tổ chức, thực hiện những điều tốt đẹp, những nhiệm vụ cao cả gì và cho những ai. Do đó những câu hỏi mà chúng ta cần trả lời là: Tổ chức ra đời để làm gì? Mang lại lợi ích gì và cho những ai? Làm thế nào để mang lại lợi ích đó? Để trả lời các câu hỏi này, chúng ta hãy thực hiện các bước sau đây hay đây là cách thực hiện xây dựng một sứ mệnh:
• Bước 1: Liệt kê toàn bộ những hiện trạng, những khó khăn hay bất cập cho các các bên liên quan (khách hàng, nhân sự tại tổ chức, cho chính tổ chức, nhà đầu tư, đối tác và cho xã hội), đó trước hết chính là những lý do tổ chức ra đời để giải quyết những khó khăn bất cập đó. Hãy liệt kê hết những hiện trạng, sau đó theo chủ quan sẽ rút gọn lại trên cơ sở loại bỏ những hiện trạng giống nhau.
• Bước 2: Tìm phương pháp để giải quyết các hiện trạng đã nêu ở bước 1. Đây cũng chính là hành động của tổ chức để giải quyết các khó khăn của các bên liên quan đã nếu ra ở bước 1 và đó cũng là sứ mệnh của tổ chức. Một phương pháp hiệu quả để diễn giải sứ mênh dễ hiểu là sử dụng khái niệm “5 whys”. Đầu tiên hãy viết ra hành động hay sứ mệnh một cách mộc mạc và sau đó đặt câu hỏi “Tại sao điều đó lại giải quyết được vấn đề” 5 lần, sau mỗi lần trả lời hành động, sứ mệnh của tổ chức sẽ rõ nét hơn. Ví dụ một công ty du học Nhật bản có thể đi từ “Đưa những học viên đi du học Nhật Bản” thành “Góp phần đưa nền Giáo dục Việt Nam sánh vai cùng các nước có nền Giáo dục nổi tiếng thế giới”.
• Bước 3: Nêu rõ lợi ích cho từng bên liên quan đến tổ chức. Điều này xác nhận lại một lần nữa những hành động đó có thực sự mạng lại lợi ích hay không, nếu không mang lại lợi ích to lớn thì sứ mệnh này trở nên vô nghĩa.
• Bước 4: Tuyên bố sứ mệnh và lấy ý kiến của các bên liên quan. Sau khi xây dựng xong sứ mệnh theo chủ quan của mình, bạn hãy thực hiện tuyên bố và lấy ý kiến của các bên liên quan. Có thể có nhiều cách lấy ý kiến, như gặp gỡ trao đổi trực tiếp, gửi email thông tin, … nhưng cách để có nhiều đóng góp ý kiến nhất là đăng lên các mạng xã hội, thông tin đăng lên có thể chỉ là những dòng chia sẻ, nhưng bạn cũng có thể quay đăng một đoạn video. Thông thường lúc đầu sẽ có nhiều ý kiến nghi ngờ như “có chém gió không?”, “có lớn quá không”, “điều này cần thiết nhưng có nhất thiết phải tuyên bố rộng rãi như vậy” … tuy nhiên sẽ có rất nhiều ý kiến đóng góp hữu ích để bớt phần chủ quan cá nhân khi xây dựng sứ mệnh. Ngoài ra nếu sứ mệnh thực sự xuất phát từ Tâm và có lợi ích dành cho các bên liên quan thì chắc họ sẽ đóng góp những ý kiến thực tiễn nhất để hoàn thành sứ mệnh, đơn giản là vì lợi ích của chính họ.
Chúng tôi cũng chia sẻ ở đây một bí quyết để nhanh chóng có những ý kiến đóng góp hữu ích và hoàn thành sứ mệnh, nghiên cứu dựa trên một nhóm hơn 20 chủ doanh nghiệp và người khởi nghiệp. Bằng cách thành lập các nhóm tối thiểu 5 người và hằng ngày chia sẻ với nhau về sứ mệnh, có thể online hay offline, bằng video hay bất cứ hình thức gì. Kết quả sau 1-2 tháng năng lực xây dựng sứ mệnh của các chủ doanh nghiệp được thay đổi rõ rệt, cơ bản tất cả đều có thể xây dựng sứ mệnh cho doanh nghiệp của mình và đóng góp ý kiến xây dựng cho các doanh nghiệp trong nhóm.
• Bước 5: Chỉnh sửa lại sứ mệnh chủ quan. Dựa trên những ý kiến đóng góp, bạn hãy điều chỉnh lại sứ mệnh để đảm đạt được những điều kiện để sứ mệnh được công nhận.
• Bước 6: Tuyên bố rộng rãi. Bạn đã hoàn thành bản sứ mệnh, giờ là lúc có thể công bố rộng rãi. Bạn có thể coi đó như một bản tuyên ngôn của tổ chức và nó sẽ có giá trị thu hút những đối tác, nhân tài có cùng chí hướng để cùng gánh vác sự nghiệp cùng bạn.
(Tôi sẽ chia sẻ về Tầm nhìn trong bào viết sau)

18300915_10158630965950634_7879942481673200880_n

Link thảo luận về bài viết: https://goo.gl/ZKSLfR

 

Tham gia bình luận cùng cộng đồng

Leave a Reply

Your email address will not be published.